Интересные ссылки
специальная оценка условий труда. . битумная мастика.

Сорак

Адзін з самых незвычайных і супярэчлівых па сваёй інфарматыў най напоўненасці лікаў у традыцый- най культуры. Як і лік сем, С. не мае выразна акрэсленага апазіцыянера, аднак з шырокага кола рытуальнааб радавых, сакральнамагічных і ўты літарнапрагматычных кантэкстаў вынікае: калі нейкі лік не ўтварае бінарнай апазіцыі, тады ён сам ста новіцца амбівалентным і можа абяд ноўваць у сабе прыкметы рознаполюс най накіраванасці. Лік С. зяўляецца ў значнай ступені структураўтваральным у пабудове бе ларускага народнахрысціянскага ка лендара. Вядома, што час правядзен ня найбольш значных яго святаў прыпадае на асноўныя фазы ў руху Сонца на небасхіле: Каляды і Купал ле да зімовага і летняга сонцаста янняў, а Вялікдзень і Багач былі прымеркаваныя да веснавога і во сеньскага раўнадзенняў. Астатнія ча тыры найважнейшыя святы (Мас леніца, СёмухаТройца, ЖнівоСпас і Восеньскія Дзяды) адзначаліся ў роў ных прамежках паміж «фазавымі» святамі (на мяжы пораў года). Калі ад гэтых адрэзкаў часу адняць дні саміх святкаванняў, то атрымаецца, што паміж галоўнымі святамі нашага ка лендара будзе прыкладна С. дзён. Такі ж адрэзак часу доўжыўся пост Iсуса Хрыста. Зразумела, што сённяш няя праваслаўная сістэма чатырох па стоў суадносілася непасрэдна з гэтай біблейскай міфалагемай. Хутчэй за ўсё, што ў старажытнасці зімовы перадка лядны (Піліпаўка) і вясновы (Вялікі) пасты таксама былі па С. дзён, а вось летнія Пятроўскі і Спасаўскі ра зам мелі працягласць каля С. дзён. У народным календары вядома свята, якое атрымала назву Саракі (Соракі, Сорак Саракоў, Сорак Вялі камучанікаў), адзначалася яно на самым пачатку вясны 9 сакавіка. Лік С. быў вызначальным у абрадава дзейным, атрыбутыўным аспектах гэ тага дня. Лічылася, што менавіта ў гэты дзень да нас з выраю прылятае «сорак саракоў» або «С. выряў», таму рытуаль- ныя дзеянні і атрыбуты, якія суправа джалі магічны аспект свята, а таксама печыва ўтрымлівалі ў сабе сімволіку С. У Беларусі ў гэты дзень выпякалі С. якіхнебудзь хлебных або мучных вырабаў, якія часткова зядалі дома, часткова адорвалі дзяцей у тых сем ях, да якіх хадзілі ў госці, а некалькі пакідалі надалей для наступных свя таў або важных гаспадарчых падзей (напрыклад, для першага выгану ска ціны ў поле). Абрадавая практыка гэтага дня была не вельмі разнастайнай. Дзяў чаты варажылі аб замужжы: трэба было С. разоў падскочыць на дошцы, пакладзенай упоперак палена, і не зваліцца, або зламаць С. трэсак, тады муж будзе высокі. Каб лёгка знахо дзіліся летам птушыныя гнёзды, трэ ба было праз хату перакінуць С. палак, трэсак або галінак, снежак, прыносілі ў хату С. трэсак або паленцаў і трэба было спаліць іх у печы. Гаспадыня кідала на сцяну хлява С. саломін і гля- дзела, колькі з іх завісне, столькі яек будуць несці куры штодня. У народным календары з гэтым днём звязаны шэраг прыкмет і павер яў. Найбольш пашыраным сярод іх зяўляецца павере аб тым, што ў гэты дзень з выраю вяртаецца С. выряў (бусел, журавель, жаўранак ды інш.) і кожная з іх прынясе ў сваё гняздо С. галінак. З гэтым днём звязана на зіранне: калі на С. будзе мароз, то і пасля іх будзе яшчэ сорак замаразкаў. Дарэчы, гэты ж алгарытм звязаны з летнім святам у гонар Iллі (2 жніўня н. ст.): «Калі на Iллю дождж, то і пас ля Iллі С. дзён тож». Трэба адзначыць яшчэ адну ціка вую акалічнасць: і сама назва свята, і дата яго прымеркаванасці ў гадавым колазвароце зусім невыпадковыя. Поўная лічбавая фіксацыя яго павод ле старога стылю (трэці месяц, дзевя ты дзень, С.) 3940 адразу паказ вае, што перад намі універсальны касмічны і ўтваральны рытм, у адпа веднасці з якім разгортваюцца ўсе ас ноўныя рытуальнаабрадавыя комп лексы, звязаныя з жыццём чалавека (радзінамі, вяселлем і смерцю) на гэ тым свеце і паслясмяротным перахо дам «у трыдзевятае царства»). Мена віта С. дзень пасля смерці зяўляецца ключавым у вырашэнні далейшага лёсу душы нябожчыка, на С. дзень пасля вяселля заканчваўся «мядовы месяц у маладых», на С. дзень хрысцілі ў храме немаўля, жанчына, якая нарадзіла, не мела права да С. дзён наведваць храм. З усяго гэтага вынікае, што лік С., з аднаго боку, скіраваны ў свет продкаў (у гэты дзень душа адлятае ў вырай), а з дру гога зяўляецца трансферам паміж выраем і светам жывых (узгадайце: бусел у гэты дзень, на С., прыносіць душу з выраю і падкідае ў капусту). Сімволіка ліку С. як памежжа, як своеасаблівай лімінальнай зоны ў па хавальным і іншых абрадах а вя дома, што цяжарная жанчына і ня божчык, магільны пясок і адзенне памерлага, люстэрка і фотаздымак да С. дзён вельмі небяспечныя для про стых кантактаў з жывымі, таму іх трэ ба было сцерагчыся, паслужыла падставай да ўзнікнення забароны жывым адзначаць сваё саракагоддзе. Дзякуючы сваёй моцнай абрадавай уплывовасці лік С. атрымаў пашы рэнне і ў шэрагу гаспадарчых спраў, у аснове якіх ляжыць магія, скірава ная на нармалізацыю і гарманізацыю становішча, а таксама рэгламентацыі звычаёвага права, якія маюць прэвен тыўнапапераджальны характар. Жанчынам пасля родаў забаранялася С. дзён хадзіць у гумно. Калі карова пасля ацёлу зела «месца» («пасцель»), то малодзіва можна было ўжываць толькі пасля С. удояў. Калі карова ці конь неаднаразова спрабавалі вяр нуцца да былых гаспадароў, то трэба было напрасці нітку на ўзыходзе сон ца, завязаць на ёй С. вузлоў, чытаю чы перад кожным вузлом «Багародзі- цу», а затым нітку прывязаць да шыі жывёліны. Сані або калёсы, на якіх везлі нябожчыка, перакульвалі каля вёскі, і яны там ляжалі С. дзён. Шматразова лік С. выкарыстоўваец- ца ў кантэксце пахавальнапаміналь най абраднасці. У некаторых мясці нах пад кожны вугал труны клалі па 10 манет (усяго С.), С. аднакапеечных медных або срэбных манет кідалі ў магілу. На Палессі вядомы звычай «подымать воздух», «уздымаць воз дух», «качать воздух», «снімать воз дух» памінаць у храме нябожчыка на С. дзень пасля смерці, або анучай, якая засталася ад памерлага, махалі па паветры, а затым выкідвалі яе ў двор. Жонка пасля смерці мужа С. дзён ха дзіла, не заплятаючы валасы ў касу. С. сакральная лiчба, якая часта называецца ў паданнях i паверях. Калi людзi згадваюць пра падзеi даўнiх часоў, то звычайна гавораць, што гэта адбывалася С. гадоў таму. Напрыклад, у былым Полацкiм паве це ў 1866 годзе, калi расказвалi пра звычай памiнання дзядоў, то пад крэслiвалi, што С. гадоў таму дзяды адзначалiся iначай. Блізу в. Какоры чы Капыльскага рна пра Касцёл Гару запiсана паданне, згодна з якім там правалiўся касцёл. Для таго каб яго дастаць, трэба сабраць С. хлопчы каў, якiя нарадзiлiся ў адзiн дзень i якiм споўнiлася сем гадоў.

Наши партнеры
флисовый плед цена.