Интересные ссылки

Качка

вадаплаўная птушка, вылу чаецца вялікай колькасцю відаў. Здаўна была прыручаная, свойская. Як і іншыя вадаплаўныя птушкі, у традыцыйным светапоглядзе К. най перш асацыюецца з пачатковымі во дамі і першымі фазамі касмагенезу. Так, персанаж антаганіст Бога ча ста менавіта ў вобразе вадаплаўнай птушкі (К.нырца або лебедзя) здабы вае з глыбіняў пракаветнага акіяна насенне зямлі матэрыял для буду чага стварэння свету (матыў, шыро ка вядомы многім народам Еўразій скага кантынента). Сувязь К. з пачатковымі (і адпаведна канцавымі) фазамі касмагенезу добра прасочваец ца ў вядомым казачным сюжэце пра смерць Кашчы: яйка з Кашчавай смерцю знаходзіцца ў К., тая у зай цы і г. д., а ўсе гэтыя хтанічна лімінальныя персанажы у карэн нях Сусветнага дрэва (Дуба). К., як і іншыя вадаплаўныя птушкі, вы лучаецца таксама тым, што ёй пад уладныя тры касмічныя стыхіі вада, зямля і паветра, еднасць якіх яна можа рэпрэзентаваць. У міфалогіі з К. звязаны ўяўленні аб метамарфозах. У чарадзейных каз ках тры або дванаццаць К.сясцёр скідваюцца дзяўчынаміпрыгажу нямі; адна з іх, стаўшы жонкай героя казкі, ратуе яго і сябе ад пагоні, скінуўшыся рэчкай, а мужа ператва рыўшы ў селязня (качара); у залатую К. ператвараецца кінутая ў ваду трэс ка ад яблынькі, а гэтая К. потым аба рочваецца Партупеем Прапаршчы кам; у К. заклінае дзяўчынусірату ліхая мачаха і да т. п. Iстотна адзна чыць, што ва ўсіх гэтых ператварэн нях актуалізавана найперш шлюбная сімволіка. Таму нездарма К. з цеста ўпрыгожвалi вясельны каравай. На Барысаўшчыне ў цэнтры каравая жанiха змяшчалi фiгуркi качара i К., а вакол яйкi (у казцы качар упрыгож ваў каравай маладога, а К. кара вай маладой). У многiх раёнах пяклi пернiкi ў выглядзе качачак ды iнш. Вядомыя малюнкi К. на неалiтыч ным глiняным посудзе (вв. Юравiчы Калiнкавiцкага, Галоўск Сенненска га рнаў). Старажытныя выявы звяз ваюцца з паляўнiчай магiяй. У XI XII стст. насілі падвескi ў выглядзе К., якія выконвалі ролю абярэгаў.